Μετά την επιτυχή κατάληψη του Ναλμπάνκιοϊ (σημ. Περδίκκα) στις 16 Οκτωβρίου, ο διοικητής της V Μεραρχίας, Συνταγματάρχης Δημήτριος Ματθαιόπουλος, έδωσε εντολή για προέλαση των ελληνικών δυνάμεων στα βορειοδυτικά εδάφη της Δυτικής Μακεδονίας. Στις 19 Οκτωβρίου, ακολουθώντας τον στρατηγικό σχεδιασμό, η εμπροσθοφυλακή της V Μεραρχίας προωθήθηκε ως το χωριό Ζαμπέρδανη (σημ. Λόφοι).

Με την κατάληψη των Γιαννιτσών από τον κύριο στρατιωτικό όγκο του Στρατού Θεσσαλίας στις 20 Οκτωβρίου, ο Συνταγματάρχης Ματθαιόπουλος αποφάσισε την περαιτέρω προώθηση της V Μεραρχίας ως το Μοναστήρι (σημ. Μπίτολα). Βασιζόμενος σε πληροφορίες που συλλέχθηκαν από Βούλγαρους Κομιτατζήδες, ο Μέραρχος θεώρησε πως στην περιοχή υπήρχαν ελάχιστες οθωμανικές δυνάμεις, οι οποίες μάλιστα στερούνταν ηθικού και διάθεσης για αντίσταση.

Η επιχείρηση κατάληψης του Μοναστηρίου ξεκίνησε με καθυστέρηση στις 10:30 το πρωί της 21ης Οκτωβρίου, λόγω προβλημάτων συντονισμού στη συγκρότηση της δεξιάς φάλαγγας. Παρόλα αυτά, σύντομα η Μεραρχία κλήθηκε να αντιμετωπίσει σοβαρότερα ζητήματα, καθώς όπως έγινε φανερό οι αρχικές πληροφορίες για τον αριθμό των οθωμανικών δυνάμεων ήταν εσφαλμένες. Αμέσως μετά την έναρξη της επιχείρησης, η εμπροσθοφυλακή της δεξιάς φάλαγγας, που κινούνταν από το χωριό Ζαμπέρδανη προς τη Βοστεράνη (σημ. Μελίτη), βρέθηκε αντιμέτωπη με την παρουσία ισχυρότατων οθωμανικών δυνάμεων της XVIII Οθωμανικής Μεραρχίας, οι οποίες είχαν συγκεντρωθεί στην περιοχή μετά την κατάληψη των Σκοπίων από τους Σέρβους.

Υπό την πίεση του χρόνου, η Μεραρχία αναγκάστηκε να μετατρέψει το επιθετικό της σχέδιο σε αμυντικό, σχεδιάζοντας την αποστολή ενός τάγματος στο Άνω Κάλενικ (σημ. Άνω Καλλινίκη) και ένα άλλο στη Φλώρινα, με σκοπό να κυκλώσουν τον εχθρό αλλά και να προλάβουν οποιαδήποτε οθωμανική απόπειρα διαφυγής. Ωστόσο, η αριθμητική υπεροχή του οθωμανικού στρατού καθιστούσε την εκτέλεση του αμυντικού σχεδίου ανέφικτη. Εξαιτίας αυτού, τα συντάγματα της V Μεραρχίας άρχισαν να υποχωρούν προς τη Μπάνιτσα (σημ. Βεύη), με τους Οθωμανούς να τα καταδιώκουν ασταμάτητα. Παρά τις προσπάθειες διατήρησης της Μπάνιτσας, η αναχαίτιση των Οθωμανικών δυνάμεων ήταν αδύνατη. Ως αποτέλεσμα, οι ελληνικές δυνάμεις συνέχισαν να υποχωρούν άτακτα προς τα Στενά Κιρλί- Δερβέν (Στενωπός Κλειδίου) και συμπτύχθηκαν κατά τη νύχτα στο Σόροβιτς (σημ. Αμύνταιο) και λίγο νοτιότερα, στο χωριό Σωτήρας.

Οι μάχες που έλαβαν χώρα κατά μήκος της γραμμής Ζαμπέρδανη – Μπάντιτσα – Στενά Κιρλί Δερβέν στις 21 Οκτωβρίου 1912 σηματοδότησαν την πρώτη υποχώρηση του ελληνικού στρατού από την έναρξη του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. Κατά τη διάρκεια των πολύωρων πολεμικών αναμετρήσεων οι ελληνικές δυνάμεις υπέστησαν σημαντικές απώλειες, καθώς σκοτώθηκαν 2 αξιωματικοί και 166 οπλίτες, τραυματίστηκαν 4 αξιωματικοί και 192 οπλίτες, και αιχμαλωτίστηκαν 10 στρατιώτες. Την επόμενη ημέρα, η V Μεραρχία ξεκίνησε την ανασύνταξή της και την οργάνωση της αντεπίθεσης.