Ολοκαύτωμα Γέρμα
Σύντομη Περιγραφή:
Την Άνοιξη του 1944 οι κατοχικές αρχές ενέτειναν τις προσπάθειες καταστολής των αντάρτικων ομάδων στη Δυτική Μακεδονία. Στο πλαίσιο αυτών των επιχειρήσεων, στις 13 Απριλίου 1944, ένα γερμανικό στρατιωτικό απόσπασμα εισέβαλε στον Γέρμα, που είχε ήδη εγκαταλειφθεί από την πλειονότητα των κατοίκων του. Εφαρμόζοντας αντίποινα για την υποστήριξη που οι κάτοικοι παρείχαν στους αντάρτες, οι κατοχικές δυνάμεις επιδόθηκαν σε βιαιοπραγίες, εκτελέσεις αμάχων, καθώς και στην πυρπόληση του χωριού. Από την επίθεση, περίπου 8 άμαχοι έχασαν τη ζωή τους, ενώ ο οικιστικός ιστός υπέστη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή. Το ολοκαύτωμα του Γέρμα αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα των ειδεχθών εγκλημάτων που διέπραξε το ναζιστικό καθεστώς κατά τη διάρκεια της Κατοχής της Ελλάδας. Το 2020 το ελληνικό κράτος χαρακτήρισε τον Γέρμα μαρτυρικό χωριό, αποδίδοντας φόρο τιμής στα θύματα του ολοκαυτώματος.
Φωτογραφικό υλικό:
Αναλυτική Περιγραφή:
Την άνοιξη του 1944, οι κατοχικές δυνάμεις εντατικοποίησαν τις επιχειρήσεις κατά των αντιστασιακών ομάδων στη Δυτική Μακεδονία. Σε αυτό το πλαίσιο, το Γερμανικό Φρουραρχείο Καστοριάς ανέλαβε τον συντονισμό των στρατιωτικών δράσεων για την εξόντωση των ανταρτών στις περιοχές γύρω από το όρος Άσκιο. Την ηγεσία της επιχείρησης ανέλαβε ο λοχίας της Στρατιωτικής Χωροφυλακής, Μίχαελ Έμπνερ.
Η επιχείρηση ξεκίνησε στις 12 Απριλίου 1944, με τον λοχία Έμπνερ και περίπου 200 στρατιώτες από τις τάξεις της Βέρμαχτ και των Ες Ες, καθώς και 50 Κομιτατζήδες, να κινούνται προς το Κωσταράζι. Παράλληλα, οι κάτοικοι του χωριού Γέρμα, ενημερωμένοι για την παρουσία των κατοχικών δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή και γνωρίζοντας τις προηγούμενες επιθετικές ενέργειες και τα ολοκαυτώματα που είχαν σημειωθεί σε άλλα χωριά της Δυτικής Μακεδονίας, εγκατέλειψαν το χωριό τους και αναζήτησαν καταφύγιο στις γύρω ορεινές περιοχές.
Την επόμενη, 13 Απριλίου, μετά το ολοκαύτωμα του Κωσταραζίου, ένα στρατιωτικό απόσπασμα κατευθύνθηκε προς τον Γέρμα, αναζητώντας αντάρτες και συνεργάτες του ΕΛΑΣ. Οι Γερμανοί διέθεταν πληροφορίες πως οι κάτοικοι του Γέρμα υποστήριζαν τη δράση των αντιστασιακών ομάδων, καθώς επίσης και ότι ορισμένοι από αυτούς συμμετείχαν στις τάξεις του Αλέξανδρου Ρόσιου (Καπετάν Υψηλάντη), αξιωματικού του ΕΛΑΣ. Κατά την άφιξη στον Γέρμα, το απόσπασμα βρήκε το χωριό έρημο, αφού οι περισσότεροι κάτοικοι είχαν ήδη καταφύγει στις γύρω ορεινές περιοχές.
Ως αντίποινα για τη διαφυγή των Γερμιωτών αλλά και για τη συνεργασία τους με τους αντάρτες, οι Γερμανοί εκτέλεσαν τους λίγους κατοίκους που είχαν παραμείνει στο χωριό και, ακολουθώντας τις συνήθεις πρακτικές τους, πυρπόλησαν τον οικιστικό ιστό. Συνολικά, κατά τη διάρκεια του ολοκαυτώματος του Γέρμα 8 άμαχοι, στην πλειονότητά τους ηλικιωμένοι, έχασαν τη ζωή τους από τις βιαιοπραγίες των κατοχικών δυνάμεων. Βαριές ήταν και οι υλικές καταστροφές, καθώς από το σύνολο των 180 οικιών, καταστράφηκαν ολοσχερώς τουλάχιστον 130. Οι επιζώντες κάτοικοι του μαρτυρικού χωριού αναγκάστηκαν να διαφύγουν στο Βογατσικό, αδυνατώντας πλέον να διαμείνουν στον Γέρμα, καθώς ο οικιστικός ιστός του χωριού είχε καταστραφεί εντελώς.
Τον Μάρτιο του 2020, το ελληνικό κράτος χαρακτήρισε τον Γέρμα μαρτυρικό χωριό με το υπ’ αριθμ. 32/11.03.2020 Προεδρικό Διάταγμα, τιμώντας με τον τρόπο αυτό τη μνήμη των θυμάτων του ολοκαυτώματος.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδας περιόδου 1940-1945, Ελληνικά Ολοκαυτώματα 1940-1945, Αθήνα 2010.
Δοξιάδης Κ. Α., Καταστροφές οικισμών, Αθήνα 1946.
Δορδανάς Σ.Ν., Το αίμα των αθώων. Αντίποινα των Γερμανικών Αρχών Κατοχής στη Μακεδονία, 1941-1944, Αθήνα 2007.
Υπουργείον Κοινωνικής Πρόνοιας. Διεύθυνσις Συντονισμού, Καταστραφείσαι πόλεις και χωριά συνέπεια του Πολέμου 1940-1945, Αθήνα 1946.
Hammond N.G.L., Δυτική Μακεδονία. Αντίσταση και Συμμαχική στρατιωτική αποστολή 1943-1944, Αθήνα 1990.
Hammond N.G.L., The allied military mission and the Resistance in West Macedonia, Institute for Balkan Studies 244, Thessaloniki 1993.
Σχετιζόμενα σημεία
Μνημείο Ολοκαυτώματος Γέρμα

Μνημείο Ολοκαυτώματος Γέρμα






