Στις 6 Οκτωβρίου, μετά από την κατάληψη της Δεσκάτης στη Δυτική Μακεδονία και της Ελασσόνας στη Θεσσαλία, ο ελληνικός στρατός επιχείρησε να επεκταθεί προς τις βόρειες Οθωμανικές κτήσεις. Από την άλλη πλευρά, η Οθωμανική Διοίκηση σχεδίαζε να ανακόψει την προέλαση του ελληνικού στρατού προς τη Δυτική Μακεδονία, θέτοντας ως προτεραιότητα την προστασία της ευρύτερης περιοχής των Σερβίων και ειδικά της γέφυρας του Αλιάκμονα. Για τον σκοπό αυτό, το μεγαλύτερο μέρος των οθωμανικών δυνάμεων συγκεντρώθηκε στο Σαραντάπορο, με στόχο την αποτροπή της ελληνικής προέλασης στη διαδρομή Ελασσόνα-Σέρβια. Παράλληλα, τέσσερα τάγματα πεζικού και ένας λόχος πολυβόλων τοποθετήθηκαν στην περιοχή των Λαζαράδων, επιδιώκοντας την αναχαίτιση των ελληνικών δυνάμεων και την προστασία του περάσματος προς τα Σέρβια.

Από τις πρώτες πρωινές ώρες της 9ης Οκτωβρίου 1912 οι ελληνικές δυνάμεις ξεκίνησαν την προώθησή τους προς τα βόρεια. Οι Μεραρχίες I-III κατευθύνθηκαν προς το Σαραντάπορο, ενώ η V Μεραρχία, σε συνεργασία με το Απόσπασμα Ευζώνων Γεννάδη και την Ταξιαρχία Ιππικού, επιχείρησαν να ξεπεράσουν την αντίσταση των Οθωμανών στους Λαζαράδες. Ιδιαιτέρως σημαντικό ήταν το έργο της IV Μεραρχίας, η οποία, ακολουθώντας την πορεία Λιβαδερό-Κεφαλολίβαδο-Μεταξάς-Τριγωνικό, κατέλαβε προς το απόγευμα τα χωριά Πολύρραχο και Προσήλιο, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση 8-9 χιλιομέτρων από τα Σέρβια. Η έντονη πίεση από τις Μεραρχίες I-III και ιδίως οι ενέργειες της IV Μεραρχίας ανάγκασαν τους Οθωμανούς να εγκαταλείψουν το Σαραντάπορο κατά τη διάρκεια της νύχτας της 9ης προς 10η Οκτωβρίου και να υποχωρήσουν προς τα Σέρβια.

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 10ης Οκτωβρίου ο ελληνικός στρατός κατέλαβε το Σαραντάπορο. Παράλληλα, στα βορειοδυτικά, η IV Μεραρχία αντιμετώπισε σημαντικές προκλήσεις, καθώς βρέθηκε ανάμεσα σε δύο μέτωπα: στα βόρεια, απέναντι στις οθωμανικές δυνάμεις που προέρχονταν από τα Σέρβια και στα ανατολικά, εναντίον στρατευμάτων που υποχωρούσαν από το Σαραντάπορο. Παρά τη δύσκολη θέση, η IV Μεραρχία ανταποκρίθηκε αποτελεσματικά και αντιμετώπισε με επιτυχία τις οθωμανικές δυνάμεις. Η προέλασή της στα βόρεια συνεχίστηκε, εξαπολύοντας επίθεση προς το Ύψωμα Βουρσάνα και επιτυγχάνοντας νέα νίκη έναντι της οθωμανικής αντίστασης. Γύρω στις 16:00, η Μεραρχία εισέβαλε στα Σέρβια και αμέσως κινήθηκε βορειοδυτικά, καταλαμβάνοντας τη στρατηγική θέση της γέφυρας του ΑλιάκμοναΚατά την είσοδο των ελληνικών δυνάμεων στα Σέρβια το μεσημέρι της 10ης Οκτωβρίου, οι Έλληνες στρατιώτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα θλιβερό και ειδεχθές γεγονός: Οι Οθωμανοί, καθώς αποχωρούσαν από τα Σέρβια, εκτέλεσαν 70 προκρίτους και 5 ιερείς και άφησαν τα πτώματά τους εκτεθειμένα στους δρόμους του χωριού.

Την επόμενη, 11 Οκτωβρίου, το Γενικό Στρατηγείο μετέφερε την έδρα του στα Σέρβια. Οι κάτοικοι του χωριού υποδέχτηκαν τους στρατιώτες με θερμές εκδηλώσεις χαράς. Σε μια τελετή υπό την παρουσία του Γενικού Στρατηγείου, πραγματοποιήθηκε η κηδεία των 75 αμάχων που υπήρξαν θύματα των οθωμανικών αντιποίνων.

Οι νικηφόρες μάχες της 9ης και 10ης Οκτωβρίου, οι οποίες οδήγησαν στην κατάληψη κομβικών στρατηγικών θέσεων, όπως το Σαραντάπορο, τα Σέρβια και τη γέφυρα του Αλιάκμονα, τόνωσαν σημαντικά το ηθικό του Ελληνικού Στρατού και παράλληλα άνοιξαν τον δρόμο για την προέλαση των Ελλήνων προς τη Δυτική Μακεδονία. Κατά τη διάρκεια των πολεμικών αναμετρήσεων 182 Έλληνες αξιωματικοί και στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους, ενώ άλλοι 995 τραυματίστηκαν. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο Διοικητής του 22^ου Συντάγματος Πεζικού της V Μεραρχίας, ο Αντισυνταγματάρχης Πεζικού Κυριάκος Μαυρομιχάλης, ο οποίος σκοτώθηκε στη διάρκεια της επιχείρησης στους Λαζαράδες.