Ενέδρα στην Όστιμα – Θάνατος οπλαρχηγού Παύλου Κύρου
Σύντομη Περιγραφή:
Ο Παύλος Κύρου γεννήθηκε στο χωρίο Ζέλοβο (σημ. Ανταρτικό) της Φλώρινας και ήταν σλαβόφωνος. Συμμετείχε στον Μακεδονικό Αγώνα από πολύ νωρίς ως πρωτοπαλίκαρο του οπλαρχηγού Κώττα Χρήστου και αργότερα έλαβε μέρος σε μάχες, διοικώντας το δικό του ένοπλο σώμα. Μαζί με τον συναγωνιστή του, Δημήτριο Νταλίπη, αναδείχθηκαν από τους σημαντικότερους συνεργάτες του Ελληνομακεδονικού Κομιτάτου στην ευρύτερη περιοχή των Κορεστίων. Τη νύχτα της 19ης Νοεμβρίου 1906, ο οπλαρχηγός, περνώντας μπροστά από τη βρύση της πλατείας του χωριού Όστιμα (σημ. Τρίγωνο), σκοτώθηκε σε ενέδρα που είχαν στήσει Βούλγαροι Κομιτατζήδες.
Φωτογραφικό υλικό:
Αναλυτική Περιγραφή:
Ήδη από τους πρώτους φθινοπωρινούς μήνες του 1906, ήταν φανερό ότι ο Οθωμανικός στρατός είχε αυξήσει τη συχνότητα και την ένταση των καταδιώξεων κατά των ένοπλων ομάδων των Ελλήνων Μακεδονομάχων. Για να αποφεύγουν τις συγκρούσεις με τον αριθμητικά ισχυρότερο Οθωμανικό στρατό, οι Μακεδονομάχοι σχημάτιζαν μικρές ομάδες και δεν διέμεναν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ίδιο τόπο.
Η 19η Νοεμβρίου 1906 ήταν μια θλιβερή μέρα για τον Μακεδονικό Αγώνα και ιδιαίτερα για τον αγώνα που πραγματοποιούνταν στην περιοχή των Κορεστίων. Τη μέρα αυτή έπεσαν μαχόμενοι δύο σημαντικοί οπλαρχηγοί, ο Δημήτριος Νταλίπης και ο Παύλους Κύρου, καθώς και άνδρες που συμμετείχαν στα ένοπλα σώματά τους. Η πρώτη απώλεια σημειώθηκε στο μικρό ένοπλο σώμα του Δημητρίου Νταλίπη, το οποίο καθώς κατευθύνονταν προς τη Μικρή Πρέσπα, βρέθηκε αντιμέτωπο με ισχυρό σώμα Οθωμανών στρατιωτών. Ακολούθησε σύγκρουση, κατά τη διάρκεια της οποίας έπεσαν νεκροί τέσσερις Μακεδονομάχοι, ενώ οι υπόλοιποι κατάφεραν να διαφύγουν. Ο οπλαρχηγός Νταλίπης, παρότι ήταν τραυματισμένος, κατάφερε να ξεφύγει από την καταδίωξη των Οθωμανικών δυνάμεων όμως, καθώς διέσχιζε το Πέρβαλι, έπεσε σε ενέδρα κομιτατζήδων και δολοφονήθηκε.
Λίγες μόλις ώρες αργότερα, ο συναγωνιστής του, οπλαρχηγός Παύλος Κύρου, καθώς διάβαινε από το σπίτι που είχε διανυκτερεύσει στην Όστιμα (σημ. Τρίγωνο Φλώρινας) προς την πλατεία του χωριού, έπεσε θύμα ενέδρας Κομιτατζήδων, οι οποίοι τον παρακολουθούσαν. Ο οπλαρχηγός τραυματίστηκε θανάσιμα από πυρά ελεύθερου σκοπευτή και έπεσε νεκρός μπροστά στη βρύση της πλατείας του χωριού.
Ο Παύλος Κύρου ήταν από τους σημαντικότερους οπλαρχηγούς και από τους πρωτοπόρους Μακεδονομάχους. Γεννήθηκε στο χωριό Ζέλοβο (σημ. Ανταρτικό) της Φλώρινας και ήταν σλαβόφωνος. Συμμετείχε στον Μακεδονικό Αγώνα από πολύ νωρίς, ως ένας από τα πρωτοπαλίκαρα του οπλαρχηγού Κώττα Χρήστου (1860-1905). Μετά τον θάνατο του καπετάν Κώττα, ο Παύλος Κύρου συνεργάστηκε με σημαντικούς οπλαρχηγούς, όπως ο Ευθύμιος Καούδης και ο Παύλος Μελάς. Ο Κύρου, εκτός από άριστος γνώστης της ευρύτερης περιοχής των Κορεστίων, διέθετε και σημαντικές επαφές στα περισσότερα από τα χωριά του τόπου. Επιπλέον, είχε εμπειρία στις τακτικές του ανταρτοπόλεμου, καθώς ήταν εγγονός του παλιού «κλέφτη» της περιοχής, Ναούμη Κύρου. Από την άνοιξη του 1906, επιχειρούσε στην ευρύτερη περιοχή των Κορεστίων με το δικό του ένοπλο σώμα, συχνά μαζί με τον συναγωνιστή του και επίσης σλαβόφωνο οπλαρχηγό, Δημήτριο Νταλίπη. Όσον αφορά τον θάνατό του, οι δημοσιευμένες αναφορές είναι συγκεχυμένες και παρουσιάζουν διαφορετικές εκδοχές σχετικά με την ημερομηνία, τον τόπο και τις συνθήκες του θανάτου του. Αντίστοιχη σύγχυση παρατηρείται και στις πηγές που αναφέρονται στον θάνατο του Δημήτριου Νταλίπη.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
Βακαλόπουλος Κωνσταντίνος, Η Μακεδονία στις παραμονές του μακεδονικού αγώνα (1894 – 1904), Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης, 1986.
Βακαλόπουλος Κωνσταντίνος Α., Μακεδονικός Αγώνας. Η ένοπλη φάση 1904-1908, Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης, 1987.
Κολιόπουλος Ιωάννης Σ., Μιχαηλίδης Ιάκωβος Δ., Παπανικολάου Κωνσταντίνος Σ. (επιμ.), Αφανείς Γηγενείς Μακεδονομάχοι (1903-1913), Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών ‒ University Studio Press, 2008
Κύρου Τάκης, Παύλος Κύρου, Φλώρινα 1978.
Μόδης Γεώργιος, Μακεδονικός Αγών και Μακεδόνες αρχηγοί, Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, 1967
Μόδης Γεώργιος, Ο Μακεδονικός Αγών και η νεώτερη Μακεδονική ιστορία, Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών ‒ Μακεδονική Βιβλιοθήκη 26, 1967.
Πετσίβας Γεώργιος (επιμ.), Ιωάννου Καραβίτη. Ο Μακεδονικός Αγών. Απομνημονεύματα, τ. 1-2, Αθήνα 1994.
Χατζής Δημήτριος Κ., Ιστορία του Μακεδονικού Αγώνος: Αθήναι 1971.
Χολέβας Ιωάννης Χ., Οι Έλληνες σλαβόφωνοι της Μακεδονίας, Αθήνα: Εκδόσεις Ρήσος, 21991.
Dakin Douglas, The Greek struggle in Macedonia, 1897-1913, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, 1966.
Σχετιζόμενα σημεία
Προτομή Παύλου Κύρου

Προτομή Παύλου Κύρου


