Μάχη Μουρικίου
Σύντομη Περιγραφή:
Στις 22 Απριλίου 1905 οι ένοπλες ομάδες των οπλαρχηγών Πέτρου Μάνου (καπετάν Βέργα) και του Γεωργίου Κατεχάκη (καπετάν Ρούβα) συγκρούστηκαν με απόσπασμα οθωμανικού στρατού στο ύψωμα Μουρίκι. Παρά τη σημαντική αριθμητική υπεροχή των Οθωμανών, οι Μακεδονομάχοι κατάφεραν να προκαλέσουν σημαντικές απώλειες στο Οθωμανικό απόσπασμα και τελικά να το τρέψουν σε φυγή. Στη διάρκεια της μάχης, έχασαν τη ζωή τους οι 3 Μακεδονομάχοι: Θεόδωρος Καμπιανός, Μανούσος Κουτσουδάκης και Παύλος Βαδουλάκης, ενώ ένας χωρικός από τη Βλάστη, ο Ιωάννης Μπουμπαράς, μαρτύρησε βασανιζόμενος από Οθωμανούς στρατιώτες.
Φωτογραφικό υλικό:
Αναλυτική Περιγραφή:
Τον Απρίλιο του 1905, οι οπλαρχηγοί Γεωργίος Τσόντος (καπετάν Βάρδας), Πέτρος Μάνος (καπετάν Βέργας) και Γεωργίος Κατεχάκης (καπετάν Ρούβας) σχεδίαζαν να επιτεθούν κατά του χωριού Εμπόριο, οι κάτοικοι του οποίου είχαν προσχωρήσει στη Βουλγαρική Εξαρχία. Την έντονη παρουσία των Μακεδονομάχων στα βουνά της Βλάστης αντιλήφθηκαν κάποιοι Κονιάριδες (Οθωμανοί έποικοι), οι οποίοι ενημέρωσαν την Οθωμανική χωροφυλακή της Βλάστης.
Οι οθωμανικές δυνάμεις της χωροφυλακής πραγματοποίησαν περιπολίες στο χωριό και, παράλληλα, ενημέρωσαν τον Οθωμανικό στρατό για την παρουσία ένοπλων ομάδων στα ορεινά της ευρύτερης περιοχής. Η παρουσία των Οθωμανικών αρχών κατέστησε επικίνδυνη την παραμονή των Μακεδονομάχων στην περιοχή, καθώς επίσης και την προώθησή τους στο Εμπόριο. Για τον λόγο αυτό, οι ομάδες του Βέργα και του Ρούβα, αποτελούμενες από περίπου 115 ένοπλους άνδρες, κινήθηκαν με κατεύθυνση προς το Λέχοβο, ενώ αυτή του Βάρδα κινήθηκε προς το όρος Σινιάτσικο (Άσκιο).
Κατά τη διάρκεια της πορείας των ένοπλων ομάδων του Βέργα και του Ρούβα προς το Λέχοβο, οι Μακεδονομάχοι στάθμευσαν στην εγκαταλελειμμένη τότε Μονή του Αγίου Αθανασίου Βλάστης (σημ. Κοιμητηριακός Ναός Αγίου Αθανασίου Βλάστης), με σκοπό να προσκυνήσουν τις εικόνες και να αναπαυθούν. Έπειτα, κινήθηκαν προς το ύψωμα Μουρίκι, στο οποίο έφτασαν τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου 1905. Το ύψωμα Μουρίκι ήταν πετρώδες, απότομο και κατάφυτο και, συνεπώς, ήταν κατάλληλο για να παραμείνει κρυμμένο το πλήθος των ένοπλων ανδρών που συγκροτούσε τις ομάδες του Βέργα και του Ρούβα.
Παράλληλα με την εγκατάσταση των Μακεδονομάχων στο ύψωμα Μουρίκι, οι Οθωμανικές αρχές της Βλάστης, φαίνεται να ενισχύθηκαν με δυνάμεις της Οθωμανικής χωροφυλακής. Στις 22 Απριλίου περίπου 200 νιζάμηδες (Οθωμανοί χωροφύλακες) περικύκλωσαν τη Βλάστη, αναζητώντας τα λημέρια των Ελλήνων Μακεδονομάχων, ενώ άλλοι 100 κατευθύνθηκαν προς το ύψωμα Μουρίκι, πιθανότατα δίχως να γνωρίζουν πως στο μέρος εκείνο είχαν εγκατασταθεί οι ομάδες των Μακεδονομάχων.
Σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής, το πρωί εκείνο η ατμόσφαιρα ήταν καλυμμένη από πυκνή ομίχλη, η οποία περιόριζε την ορατότητα. Ως αποτέλεσμα, οι οθωμανικές δυνάμεις που κινήθηκαν προς το ύψωμα Μουρίκι, βρέθηκαν περικυκλωμένες από τρεις ένοπλες ομάδες Μακεδονομάχων, του Ρούβα, του Βέργα και του Γύπαρη, οι οποίες στρατοπέδευαν σε διαφορετικές τοποθεσίες.
Οι δυνάμεις επιφυλακής αντιλήφθηκαν την παρουσία του οθωμανικού αποσπάσματος και αμέσως ξεκίνησε η μάχη. Ο πρώτος πυροβολισμός έπεσε από τον Μακεδονομάχο Χρήστο Παπαδόπουλο. Ακολούθησαν ανταλλαγές πυρών, σε συνθήκες χαμηλής ορατότητας. Η σφοδρή μάχη μεταξύ των 115 Μακεδονομάχων και των περίπου εκατό 100 Οθωμανών έγινε αισθητή στη Βλάστη, με αποτέλεσμα οι 200 νιζάμηδες που βρίσκονταν εκεί να κατευθυνθούν προς το ύψωμα Μουρίκι.
Οι οπλαρχηγοί Βέργας και Ρούβας, αντιλαμβανόμενοι το μέγεθος της μάχης, αλλά και των ενισχύσεων που ξεκίνησαν να καταφτάνουν στο ύψωμα, απέστειλαν τον καπετάν Παύλο Γύπαρη με λίγους άνδρες να καταλάβουν παρακείμενο λόφο, με σκοπό να κυκλώσουν το Οθωμανικό απόσπασμα. Με τον τρόπο αυτό, οι Οθωμανικές δυνάμεις βρέθηκαν σε μειονεκτική θέση, κυκλωμένοι από τους Μακεδονομάχους που επιτίθονταν από κάθε κατεύθυνση. Σε σύντομο χρονικό διάστημα το Οθωμανικό απόσπασμα αναγκάστηκε να υποχωρήσει άτακτα.
Στη διάρκεια της μάχης στο Ύψωμα Μουρίκι διακρίθηκαν για την ανδρεία τους ο καπετάν Παύλος Γύπαρης και ο Χρήστος Παπαδόπουλος. Ο καπετάν Βέργας μετά τη λήξη των εχθροπραξιών διόρισε τον Χρήστο Παπαδόπουλο οπλαρχηγό. Όσον αφορά τις απώλειες, 3 Μακεδονομάχοι έχασαν τη ζωή τους και άλλοι τρεις τραυματίστηκαν. Πρόκειται για τους Θ. Καμπιανό, Μ. Κουτσουδάκη και Π. Βαδουλάκη και για τους Ι. Κουντουράκη, Ν. Παπαδάκη και Ι. Δαμιανό αντίστοιχα. Άγνωστος είναι ο αριθμός των Οθωμανών στρατιωτών που σκοτώθηκαν από τα πυρά των Μακεδονομάχων. Ωστόσο, από μαρτυρίες της εποχής φαίνεται πως το Οθωμανικό απόσπασμα υπέστη βαριές απώλειες. Στα απομνημονεύματά του ο Παύλος Γύπαρης αναφέρει πως στο Μουρίκι καταστράφηκε μια οθωμανική διλοχία.
Η μάχη στο Μουρίκι είχε ως αποτέλεσμα να σταλούν προς τη Βλάστη περίπου 3.000 Οθωμανοί στρατιώτες, καταδιώκοντας τους Έλληνες Μακεδονομάχους, οι οποίοι κατάφεραν να διαφύγουν. Ένας από τους κατοίκους της Βλάστης, ο Ιωάννης Μπουμπαράς, έγινε θύμα των οθωμανικών αντιποίνων. Ο Μπουμπαράς, οδηγός του ένοπλου σώματος του καπετάν Βέργα, συνελήφθη από Οθωμανικό απόσπασμα και υπέστη άγρια βασανιστήρια με σκοπό την απόσπαση πληροφοριών που θα οδηγούσαν στη σύλληψη των Μακεδονομάχων. Παρά τα βάναυσα μαρτύρια που υπέστη, ξεψύχησε δίχως να προδώσει τους συναγωνιστές του. Η υστεροφημία του επικεντρώνεται στην ανδρεία και τον ηρωισμό που επέδειξε.
Έπειτα από τη μάχη στο ύψωμα Μουρίκι, τα ένοπλα σώματα των οπλαρχηγών Βέργα και Ρούβα σχεδόν διαλύθηκαν, καθώς αρκετοί Μακεδονομάχοι επέστρεψαν στις πατρίδες τους, εξαιτίας της έντονης Οθωμανικής καταδίωξης. Παρ’ όλα αυτά, στα εδάφη της Δυτικής Μακεδονίας παρέμεινε ο γενικός αρχηγός των ένοπλων σωμάτων, καπετάν Γεώργιος Τσόντος (Βάρδας).
Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
Βακαλόπουλος Κωνσταντίνος Α., Μακεδονικός Αγώνας. Η ένοπλη φάση 1904-1908, Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης, 1987.
Γύπαρης Παύλος, Ο καθρέπτης του Μακεδονικού Αγώνος. 1903-1909, Αθήναι: χ.ε., 1962.
Μόδης Γεώργιος, Αγώνες στη Μακεδονία, Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης, 1975.
Ράπτης Σταμάτιος, Ιστορία του Μακεδονικού Αγώνος. Όλαι αι ιστορικαί μάχαι των μακεδονομάχων ηρώων κατά των Βουλγάρων και Τούρκων. Με τας γνησίας εικόνας των αγωνισθέντων και πεσόντων υπέρ Πατρίδος και Θρησκείας οπλαρχηγών. Από της ενάρξεως του Μακεδονικού αγώνος 1903 μέχρι σήμερον, Εν Αθήναις: Αναγνωστόπουλος και Πετράκος Εκδόται, 2χ.χ.
Χατζής Δημήτριος Κ., Ιστορία του Μακεδονικού Αγώνος: Αθήναι 1971.
Σχετιζόμενα σημεία
Άγιος Αθανάσιος Βλάστης

Άγιος Αθανάσιος Βλάστης
Προτομή Ιωάννη Μπουμπαρά

Προτομή Ιωάννη Μπουμπαρά
Προτομή Ιωάννη Μπουμπαρά

Προτομή Ιωάννη Μπουμπαρά











