Μάχη Παλαιοχωρίου
Σύντομη Περιγραφή:
Στις 8 Μαΐου 1907, τα ένοπλα σώματα των ανθυπολοχαγών Ζαχαρία Παπαδά (καπετάν Φούφα) και Γρηγορίου Φαληρέα (καπετάν Ζάκα) επιτέθηκαν στο Παλαιοχώρι Κοζάνης (σημ. Φούφας), με σκοπό να αντιμετωπίσουν Κομιτατζήδες που διέμεναν στο χωριό. Ο καπετάν Φούφας, μαζί με δεκαπέντε άνδρες, επιτέθηκαν στην οικία των Εξαρχικών αδελφών Κύρη, μια λιθόκτιστη κατοικία με υψηλό πέτρινο περίβολο. Στο εσωτερικό της οικίας είχαν συγκεντρωθεί περίπου δέκα άνδρες, εξοπλισμένοι με τυφέκια Γκρα. Στη συμπλοκή που ακολούθησε έχασαν τη ζωή τους τέσσερις άνδρες του καπετάν Φούφα, καθώς και ο ίδιος ο ανθυπολοχαγός. Το υπόλοιπο ένοπλο σώμα, υπό τις οδηγίες του καπετάν Ζάκα, αποσύρθηκε με ασφάλεια στο Βογατσικό.
Φωτογραφικό υλικό:
Αναλυτική Περιγραφή:
Στις 7 Μαΐου 1907, οι ανθυπολοχαγοί Ζαχαρίας Παπαδάς (γνωστός και ως καπετάν Φούφας) και Γρηγόριος Φαληρέας (γνωστός και ως καπετάν Ζάκας) αποφάσισαν να εισβάλουν στο Παλαιοχώρι Κοζάνης. Τα ένοπλα σώματά τους αποτελούνταν συνολικά από 60 άνδρες (35 του καπετάν Φούφα και 25 του Ζάκα). Σύμφωνα με το σχέδιο, τα δύο σώματα θα χωρίζονταν σε δύο μέρη και θα επιτίθονταν ταυτόχρονα σε δύο συνοικισμούς του χωριού. Γύρω στις 10 το πρωί, οι Μακεδονομάχοι έφτασαν στο Παλαιοχώρι και εισέβαλαν σε αυτό με τη βοήθεια τοπικών οδηγών.
Ο καπετάν Φούφας, μαζί με άλλους δεκαπέντε άνδρες, κατευθύνθηκαν προς την οικία των Εξαρχικών αδελφών Κύρη, όπου είχαν οχυρωθεί περίπου δέκα άνδρες, οπλισμένοι με τυφέκια Γκρα. Παρά το αριθμητικό πλεονέκτημα του ένοπλου σώματος του Φούφα, το κτίσμα στο οποίο επιτέθηκαν οι Μακεδονομάχοι ήταν καλά προστατευμένο, καθώς είχε κατασκευαστεί από πέτρα και περιβαλλόταν από πετρόκτιστο τοιχίο. Επιπλέον, στο υπόγειο της οικίας υπήρχαν πολλά μικρά παραθυράκια, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν ως πολεμίστρες.
Από το εσωτερικό του σπιτιού, τα πυρά των Εξαρχικών προκάλεσαν θανάσιμα τραύματα σε δύο άνδρες του καπετάν Φούφα. Αντιμετωπίζοντας την απώλεια των δύο συναγωνιστές του, ο εξοργισμένος ανθυπολοχαγός αποφάσισε να επιτεθεί στην οικία και να την κάψει. Ωστόσο, καθώς προχωρούσε προς τον στόχο του, μια εχθρική σφαίρα τον χτύπησε στο μέτωπο, βάζοντας τέλος στη ζωή του. Παράλληλα, στη διάρκεια της ανταλλαγής πυρών, άλλοι 2 άνδρες από το ένοπλο σώμα του καπετάν Φούφα έχασαν τη ζωή τους, με αποτέλεσμα ο απολογισμός των νεκρών να ανέλθει σε 5 άτομα.
Ο καπετάν Ζάκας, αφού ενημερώθηκε για τον θάνατο του καπετάν Φούφα και κατανοώντας τη σοβαρότητα της κατάστασης, προχώρησε στη συγκέντρωση των επιζώντων Μακεδονομάχων και οργάνωσε την υποχώρηση από το Παλαιοχώρι. Στη συνέχεια, οδήγησε με ασφάλεια τα ένοπλα σώματα στο Βογατσικό, με σκοπό την ανασύνταξή τους.
Τιμώντας τη θυσία του ανθυπολοχαγού Ζαχαρία Παπαδά, το Ελληνικό κράτος μετονόμασε το χωριό «Παλαιοχώρι» σε «Φούφας», με Προεδρικό Διάταγμα της 27ης Νοεμβρίου 1932 (Φ.Ε.Κ. 421, τ. Β΄, 02.12.1932).
Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
Βακαλόπουλος Κωνσταντίνος, Η Μακεδονία στις παραμονές του μακεδονικού αγώνα (1894 – 1904), Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης, 1986.
Βακαλόπουλος Κωνσταντίνος Α., Μακεδονικός Αγώνας. Η ένοπλη φάση 1904-1908, Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης, 1987.
Καραμπάτη, Περσεφόνη Γ., Κολτούκη, Πελαγία Γ., Μιχαηλίδης, Ιάκωβος Δ. & Τολούδη, Φωτεινή Ι. (επιμ.), Η τελευταία φάση της ένοπλης αναμέτρησης στη Μακεδονία (1907-1908). 100 έγγραφα από το Αρχείο του Υπουργείου των Εξωτερικών της Ελλάδας, Θεσσαλονίκη: Μουσείο μακεδονικού Αγώνα, 1998.
Κολιόπουλος Ιωάννης Σ., Μιχαηλίδης Ιάκωβος Δ., Παπανικολάου Κωνσταντίνος Σ. (επιμ.), Αφανείς Γηγενείς Μακεδονομάχοι (1903-1913), Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών ‒ University Studio Press, 2008
Μόδης Γεώργιος, Μακεδονικός Αγών και Μακεδόνες αρχηγοί, Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, 1967
Μόδης Γεώργιος, Ο Μακεδονικός Αγών και η νεώτερη Μακεδονική ιστορία, Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών ‒ Μακεδονική Βιβλιοθήκη 26, 1967.
Πετσίβας Γεώργιος (επιμ.), Ιωάννου Καραβίτη. Ο Μακεδονικός Αγών. Απομνημονεύματα, τ. 1-2, Αθήνα 1994.
Ράπτης Σταμάτιος, Ιστορία του Μακεδονικού Αγώνος. Όλαι αι ιστορικαί μάχαι των μακεδονομάχων ηρώων κατά των Βουλγάρων και Τούρκων. Με τας γνησίας εικόνας των αγωνισθέντων και πεσόντων υπέρ Πατρίδος και Θρησκείας οπλαρχηγών. Από της ενάρξεως του Μακεδονικού αγώνος 1903 μέχρι σήμερον, Εν Αθήναις: Αναγνωστόπουλος και Πετράκος Εκδόται, 2χ.χ.
Χατζής Δημήτριος Κ., Ιστορία του Μακεδονικού Αγώνος: Αθήναι 1971.
Χολέβας Ιωάννης Χ., Οι Έλληνες σλαβόφωνοι της Μακεδονίας, Αθήνα: Εκδόσεις Ρήσος, 21991.
Dakin Douglas, The Greek struggle in Macedonia, 1897-1913, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, 1966.
Σχετιζόμενα σημεία
Προτομή Καπετάν Φούφα

Προτομή Καπετάν Φούφα
Εγχάρακτη ενθύμηση για τη μάχη του Παλαιοχωρίου

Εγχάρακτη ενθύμηση για τη μάχη του Παλαιοχωρίου
Μνημείο Πεσόντων στους πολέμους για τη Μακεδονία

Μνημείο Πεσόντων στους πολέμους για τη Μακεδονία
Το σπίτι των αδελφών Κύρη

Το σπίτι των αδελφών Κύρη





