Ενέδρα στο Πρέβαλι – Θάνατος οπλαρχηγού Δημητρίου Νταλίπη
Σύντομη Περιγραφή:
Ο Δημήτριος Νταλίπης, γεννημένος στο χωρίο Γάβρος της Καστοριάς, ήταν από τους σημαντικότερους οπλαρχηγούς του Μακεδονικού Αγώνα. Στις 19 Νοεμβρίου 1906, μαζί με το δεκαπενταμελές ένοπλο σώμα του, λημέριαζαν στο δάσος ανάμεσα στο Ζέλοβο (σημ. Ανταρτικό) και τη Μονή Αγίας Τριάδας Πισοδερίου. Έπειτα από προδοσία, οι Μακεδονομάχοι κυκλώθηκαν από ισχυρότατες Οθωμανικές δυνάμεις. Στη μάχη που ακολούθησε, ορισμένοι έπεσαν θύματα των οθωμανικών πυρών, ενώ άλλοι κατάφεραν να διαφύγουν. Ο ίδιος ο Νταλίπης, παρότι τραυματισμένος, διέφυγε δυτικά με προορισμό τη Μικρή Πρέσπα. Ωστόσο, κατά τη διάβασή του από την κορυφογραμμή Πρεβάλι, έπεσε σε ενέδρα κομιτατζήδων και άφησε την τελευταία του πνοή.
Φωτογραφικό υλικό:
Αναλυτική Περιγραφή:
Το Φθινόπωρο του 1906 ο Οθωμανικός στρατός ενέτεινε τις επιχειρήσεις αντιμετώπισης των Ελλήνων Μακεδονομάχων, με αποτέλεσμα αυτοί να χωρίζονται σε μικρές ομάδες και να μετακινούνται διαρκώς από μέρος σε μέρος. Στις 19 Νοεμβρίου 1906 το ένοπλο σώμα του οπλαρχηγού Δημητρίου Νταλίπη, που αριθμούσε μόλις δεκαπέντε άνδρες, λημέριαζε σε δασική περιοχή ανάμεσα στο Ζέλοβο (σημ. Ανταρτικό Φλώρινας) και τη Μονή Αγίας Τριάδας στο Πισοδέρι. Μια γυναίκα από το Ζέλοβο, που βρέθηκε στην περιοχή, με σκοπό να μαζέψει ξύλα, ειδοποίησε τους Μακεδονομάχους για την παρουσία των Οθωμανών στρατιωτών στην περιοχή. Ο Νταλίπης αποφάσισε να κατευθυνθεί με το ένοπλο σώμα του προς τη Μικρή Πρέσπα, με σκοπό να αποφύγει τη σύγκρουση με τις Οθωμανικές δυνάμεις. Παρά τις προσπάθειές τους, οι Μακεδονομάχοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα μεγάλο πλήθος Οθωμανών στρατιωτών. Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης που ακολούθησε, τέσσερις άνδρες του Νταλίπη έχασαν τη ζωή τους, ενώ οι υπόλοιποι κατάφεραν να διαφύγουν. Ο οπλαρχηγός, αν και τραυματισμένος, κατάφερε να ξεφύγει από την καταδίωξη. Ωστόσο, καθώς διέσχιζε το Πέρβαλι, έπεσε σε ενέδρα Κομιτατζήδων και δολοφονήθηκε. Την επόμενη μέρα, γυναίκες από το χωριό Ανταρτικό παρέλαβαν και έθαψαν τη σωρό του οπλαρχηγού.
Ο Δημήτριος Νταλίπης ήταν από τους σημαντικότερους οπλαρχηγούς και συνεργάτες του Ελληνικού Μακεδονικού Κομιτάτου. Δραστηριοποιήθηκε στην περιοχή της Κορέστιας και συμμετείχε σε πολλές μάχες κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα. Γεννημένος στο χωριό Γάβρος της Καστοριάς, ο Νταλίπης ήταν σλαβόφωνος και το πραγματικό του επίθετο ήταν Κωνσταντινίδης ή Κεχαγιάς. Αρχικά, όπως και άλλοι σλαβόφωνοι οπλαρχηγοί, συνεργάστηκε με το Βουλγαρικό Κομιτάτο, συμμετέχοντας στην εξέγερση του Ίλντεν το καλοκαίρι του 1903. Ωστόσο, έπειτα από διαφωνία του με την Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση (Ε.Μ.Ε.Ο.), ήρθε σε επαφή με το Ελληνομακεδονικό Κομιτάτο.
Κατά τη διάρκεια της συμμετοχής του στον Μακεδονικό Αγώνα, πολέμησε στο πλευρό μερικών από τους σημαντικότερους οπλαρχηγούς και συνεργάτες του Ελληνομακεδονικού Κομιτάτου, όπως τον Κώττα Χρήστου και τον Παύλο Μελά. Μετά τον θάνατο του τελευταίου εντάχθηκε στο σώμα του Γεωργίου Κατεχάκη (καπετάν Ρούβα) και αργότερα στο σώμα του Γεωργίου Τσόντου (καπετάν Βάρδα).
Από την άνοιξη του 1906, ο Νταλίπης, σε συνεργασία με τον επίσης σλαβόφωνο οπλαρχηγό Παύλο Κύρου, διοικούσε το δικό του σώμα και επιχειρούσε στην ευρύτερη περιοχή των Κορεστίων. Ανήμερα του θανάτου του (19.11.1906), οι Οθωμανικές αρχές σκότωσαν και τον Παύλο Κύρου στην Όστιμα (σημ. Τρίγωνο Φλώρινας).
Για τον ελληνικό αγώνα στη Μακεδονία και ιδιαίτερα στην περιοχή των Κορεστίων, ο θάνατος των δύο οπλαρχηγών ήταν μεγάλη απώλεια. Όσον αφορά τους βίους τους, οι δημοσιευμένες πηγές παρουσιάζουν σύγχυση σχετικά με τις ημερομηνίες, τους τόπους θανάτου και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έπεσαν νεκροί οι δύο οπλαρχηγοί.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
Βακαλόπουλος Κωνσταντίνος Α., Μακεδονικός Αγώνας. Η ένοπλη φάση 1904-1908, Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης, 1987.
Κολιόπουλος Ιωάννης Σ., Μιχαηλίδης Ιάκωβος Δ., Παπανικολάου Κωνσταντίνος Σ. (επιμ.), Αφανείς Γηγενείς Μακεδονομάχοι (1903-1913), Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών ‒ University Studio Press, 2008
Μόδης Γεώργιος, Μακεδονικός Αγών και Μακεδόνες αρχηγοί, Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, 1967
Μόδης Γεώργιος, Ο Μακεδονικός Αγών και η νεώτερη Μακεδονική ιστορία, Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών ‒ Μακεδονική Βιβλιοθήκη 26, 1967.
Πετσίβας Γεώργιος (επιμ.), Ιωάννου Καραβίτη. Ο Μακεδονικός Αγών. Απομνημονεύματα, τ. 1-2, Αθήνα 1994.
Χατζής Δημήτριος Κ., Ιστορία του Μακεδονικού Αγώνος: Αθήναι 1971.
Χολέβας Ιωάννης Χ., Οι Έλληνες σλαβόφωνοι της Μακεδονίας, Αθήνα: Εκδόσεις Ρήσος, 21991.
Dakin Douglas, The Greek struggle in Macedonia, 1897-1913, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, 1966.
Σχετιζόμενα σημεία
Προτομή Δημητρίου Νταλίπη

Προτομή Δημητρίου Νταλίπη


