Μάχη Όστιμας
Σύντομη Περιγραφή:
Στις 20 Σεπτεμβρίου 1904, ο Κρητικός οπλαρχηγός Ευθύμιος Καούδης και το ένοπλο σώμα του κατευθύνθηκαν στην Όστιμα (σημ. Τρίγωνο), προκειμένου να στήσουν ενέδρα σε Κομιτατζήδες της ευρύτερης περιοχής. Η επίθεση πραγματοποιήθηκε το πρωί της 21ης Σεπτεμβρίου και τερματίστηκε έπειτα από την παρέμβαση Οθωμανικών δυνάμεων. Παρά την αριθμητική υπεροχή των Κομιτατζήδων, οι Έλληνες Μακεδονομάχοι, με τη βοήθεια κατοίκων του Ζελόβου (σημ. Ανταρτικό) και του Πισοδερίου, προκάλεσαν σημαντικές απώλειες στους Κομιτατζήδες. Η νίκη στη μάχη της Όστιμας συνέβαλε στην τόνωση του ηθικού των Ελλήνων Μακεδονομάχων και στην ενίσχυση της δράσης τους στα εδάφη της Δυτικής Μακεδονίας, η οποία είχε αποδυναμωθεί σημαντικά, έπειτα από τον θάνατο του καπετάν Βαγγέλη Στρεμπενιώτη και τη σύλληψη του καπετάν Κώττα Χρήστου.
Φωτογραφικό υλικό:
Αναλυτική Περιγραφή:
Στις 20 Σεπτεμβρίου 1904, το ένοπλο σώμα του Κρητικού οπλαρχηγού Ευθύμιου Καούδη (1866-1956) ξεκίνησε από τη Μονή Αγίας Τριάδας Πισοδερίου, με σκοπό να στήσει ενέδρα σε Βούλγαρους Κομιτατζήδες, ανάμεσα στα χωριά Όστιμα (σημ. Τρίγωνο Φλώρινας) και Τίρνοβο (σημ. Πρασινάδα Φλωρίνης). Στην περιοχή εκείνη υπήρχαν πληροφορίες πως από τα μέσα Σεπτεμβρίου είχε συγκεντρωθεί σημαντικός αριθμός ανδρών του Ε.Μ.Ε.Ο. (Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση).
Σύμφωνα με τον Ευθύμιο Καούδη, οι Έλληνες Μακεδονομάχοι, φτάνοντας στο χωριό Όστιμα, έστησαν ενέδρα στην ανατολική πλευρά, περιμένοντας να επιτεθούν στους Βούλγαρους Κομιτατζήδες. Η πρώτη σύγκρουση ξέσπασε το πρωί της 21ης Σεπτεμβρίου στην είσοδο του χωριού και είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό ή τον θάνατο τριών-τεσσάρων Κομιτατζήδων.
Αντιλαμβανόμενος τον πολλαπλάσιο αριθμό των αντιπάλων του, ο Καούδης διέταξε το ένοπλο σώμα του να ανέβει στο λόφο που βρίσκεται δίπλα στο χωριό. Οι έμπειροι Κρητικοί, Νίσταρης και Καλογεράκης, κατάφεραν να καταλάβουν τον λόφο, σκοτώνοντας έναν Κομιτατζή και απωθώντας άλλους τρεις. Με αυτόν τον τρόπο, οι δυνάμεις του Ευθύμιου Καούδη απέκτησαν πλεονεκτική θέση στην εξέλιξη της πολεμικής σύγκρουσης, έως το τέλος της, το οποίο έγινε έπειτα από την επέμβαση Οθωμανικού στρατιωτικού αποσπάσματος.
Η μάχη της Όστιμας αποδείχτηκε καθοριστική για την εξέλιξη του Μακεδονικού Αγώνα, καθώς αποτέλεσε την πρώτη οργανωμένη επίθεση των Ελλήνων Μακεδονομάχων μετά τον θάνατο του καπετάν Βαγγέλη Στρεμπενιώτη και τη σύλληψη του καπετάν Κώττα Χρήστου. Παρά τη σημαντική αριθμητική διαφορά (87 Κομιτατζήδες έναντι 20 του ανδρών του Καούδη), στη μάχη έγινε φανερή η στρατιωτική ικανότητα και η πολεμική εμπειρία των Ελλήνων Μακεδονομάχων.
Έκτος από τις ηθικές, σημαντικές ήταν και οι στρατιωτικές απώλειες που υπέστησαν οι Κομιτατζήδες στη μάχη που έλαβε χώρα στην Όστιμα. Σύμφωνα με τον Ευθύμιο Καούδη, κατά τη διάρκεια της μάχης σκοτώθηκαν 5 Κομιτατζήδες, ενώ τουλάχιστον άλλοι 15 τραυματίστηκαν. Οι Έλληνες Μακεδονομάχοι είχαν δύο τραυματίες, από τους οποίους μόνο ο ένας, ο Εμμανουήλ Σκουντρής, έφερε σοβαρά τραύματα.
Σημαντική βοήθεια στις δυνάμεις του Καούδη προσέφεραν οι κάτοικοι του Ζελόβου (σημ. Αντάρτικο Φλώρινας) και του Πισοδερίου. Καίρια ήταν και η παρουσία του Μακεδονομάχου ιερέα, παπά Σταύρου Τσάμη (1870-1906), εφημερίου στο Πισοδέρι. Ο παπά Σταύρος αφενός ειδοποίησε τις Οθωμανικές αρχές για την πολεμική συμπλοκή αφετέρου περιέθαλψε στο σπίτι του τον βαριά τραυματισμένο Εμμανουήλ Σκουντρή. Παράλληλα, στέλνοντας τον αδελφό του, Λάζαρο Τσάμη, στην Αλβανία, εξασφάλισε πολεμικό υλικό για τον εφοδιασμό του ένοπλου σώματος του Ευθύμιου Καούδη.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
Βακαλόπουλος Κωνσταντίνος Α., Μακεδονικός Αγώνας. Η ένοπλη φάση 1904-1908, Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης, 1987.
Κολιόπουλος Ιωάννης Σ., Μιχαηλίδης Ιάκωβος Δ., Παπανικολάου Κωνσταντίνος Σ. (επιμ.), Αφανείς Γηγενείς Μακεδονομάχοι (1903-1913), Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών ‒ University Studio Press, 2008.
Μελά Ναταλία Π., Παύλος Μελάς. Βιογραφία από διηγήσεις, αναμνήσεις, γράμματα δικά του και άλλων, Αθήνα ‒ Γιάννινα: Εκδόσεις Δωδώνη, 1992.
Ράπτης Σταμάτιος, Ιστορία του Μακεδονικού Αγώνος. Όλαι αι ιστορικαί μάχαι των μακεδονομάχων ηρώων κατά των Βουλγάρων και Τούρκων. Με τας γνησίας εικόνας των αγωνισθέντων και πεσόντων υπέρ Πατρίδος και Θρησκείας οπλαρχηγών. Από της ενάρξεως του Μακεδονικού αγώνος 1903 μέχρι σήμερον, Εν Αθήναις: Αναγνωστόπουλος και Πετράκος Εκδόται, 2χ.χ.
Χοτζίδης Άγγελος Α. (επιμ.), Ευθύμιος Καούδης. Ένας Κρητικός αγωνίζεται για τη Μακεδονία. Απομνημονεύματα (1903-1907), Θεσσαλονίκη: Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, 1996.
Dakin Douglas, The Greek struggle in Macedonia, 1897-1913, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, 1966.
Livanios Dimitris, «’Conquering the souls’: nationalism and Greek guerrilla warfare in Ottoman Macedonia, 1904-1908», Byzantine and Modern Greek Studies 23 (1999): 216-217.
Σχετιζόμενα σημεία
Μονή της Αγίας Τριάδας Πισοδερίου

Μονή της Αγίας Τριάδας Πισοδερίου
Μνημείο Μακεδονομάχου Εμμανουήλ Σκουντρή

Μνημείο Μακεδονομάχου Εμμανουήλ Σκουντρή




